معرفی ابزار

معرفی انواع مته چوب سوراخ کن + کاربرد های آن

انواع مته چوب در نجاری

  مته چوب میله‌ای فلزی با شیارهایی مارپیچ و نوک‌تیز است که با چرخاندن سریع آن بر سطح چوب سوراخ‌کاری صورت می‌گیرد! این احتمالاً اولین تصوری است که پس از شنیدن نام مته به ذهن خطور می‌کند؛ اما این همه ماجرا نیست! در ادامه به انواع مته‌ها و کاربرد هر یک با محوریت مته‌های رایج در صنعت چوب خواهیم پرداخت. مته‌ها را می‌توان از لحاظ جنس، آلیاژ، شکل ظاهری، نوع کاربرد و… دسته‌بندی کرد.

به بیانی دیگر هنگام خرید مته به علائم یا اطلاعاتی روی مته یا کاور آن برخورد می‌کنیم که برای انتخابی درست باید اطلاعات کافی در مورد آن‌ها داشته باشید. در این نوشته بخشی از آن‌ها بررسی خواهیم شد.

جنس و آلیاژ مته چوب

مته فولادی (steel)

مته‌های نسبتاً خوب و ارزان هستند و مناسب برای چوب‌های نرمی؛ مانند نراد (چوب‌های روسی‌های رایج) ولی در برابر چوب‌های چگال و سفت خیلی زود داغ و کند خواهند شد.

مته های Hss (فولاد تند بر)

مته‌های ساخته شده از جنس HSS از نمونه‌های فولادی محکم‌تر هستند و برتری آن‌ها نسبت به نمونه‌های فولادی (steel)، مقاومت حرارتی بالاتر و تیز ماندن طولانی‌تر آن‌هاست. این جنس برای سوراخ‌کاری انواع چوب سخت،PVC و فلزات نرم مانند آلومینیوم و مس مناسب هست.

مته های بلک اکساید

در واقع همان مته‌های کبالت هستند که با ماده‌ای به نام بلک اکساید پوشش داده شده است. این ماده مقاومت مته در برابر حرارت و سایندگی را بالا می‌برد. به دلیل همین پوشش عمر بالاتری دارند و به‌راحتی در مواد مختلف از جمله چوب‌های سخت به کار برده می‌شوند.

مته های تیتانیوم

مته‌های تیتانیوم مته‌های HSS تقویت شده با تیتانیوم هستند که باهدف اصطکاک کمتر ساخته شده‌اند. این مته‌ها به دلیل استفاده از تیتانیوم عمر بالاتری دارند و مدت زمان بیشتری تیز باقی می‌مانند. این مته‌ها نیز برای انواع چوب و فلزات مناسب هستند.

مته های کبالت

 مته کبالت مته از سایر جنس‌های معرفی شده دوام بالاتری در برابر حرارت داشته و بسیار دیرتر کند می‌شوند. به دلیل جنس این مته‌ها برای سوراخ‌کاری آهن و کاشی و بتن هم مناسب هستند. البته برای چوب نیازی به مته‌های کبالت نیست و تنها مزیت آن می‌تواند ماندگاری بالای آن باشد.

 استفاده از کبالت در این مته‌ها آن را شکننده‌تر از انواع بدون کبالت خود کرده است. این مته‌ها بسیار سخت بوده و حرارت را خیلی سریع منتشر می‌کند و اغلب برای سوراخ کردن آلومینیوم و فلزات سختی مانند فولاد ضد زنگ بکار می‌رود. در مواجهه با چوب‌های سخت نیز عملکرد خوبی ارائه می‌دهد.

پیشنهاد آیچوب:

چرا دریل کاشی و دیوار را سوراخ نمی کند؟

انواع زاویه مته

 نوع H: دارای زاویهٔ مارپیچی کم در رأس و ۸۰ درجه هستند و کاربرد آن‌ها برای سوراخ‌کردن فولاد سخت، برنج و برنز است.

 نوع: W دارای زاویهٔ مارپیچی زیاد در رأس و ۱۶۰ درجه هستند و کاربرد آن‌ها در سوراخ‌کردن مواد نرم مانند آلومینیوم و مس است.

 نوع N: که دارای زاویهٔ متوسط در رأس ۱۱۸ درجه هستند و برای سوراخ‌کردن فولاد ریخته‌گری و چدن استفاده می‌شوند.

مته چوب

 امروزه مته چوب مختلفی برای کاربردهای گوناگون طراحی شده است. سنگ، انواع فلزات نرم و سخت، بتن، گرانیت، کاشی و سرامیک، انواع چوب‌های سخت و نرم، شیشه، انواع پلاستیک و ده‌ها متریال دیگر موجود و تنوع سوراخ‌ها و روش‌ها سوراخ‌کاری موردنیاز باعث شده مته‌های مختلفی با شکل و جنس‌های گوناگون ساخته شود.

مته چوب

 این اصل باتوجه‌به انواع چوب‌های مختلف موجود و کاربردهای مختلفی که برای سوراخ‌کاری در چوب نیاز داریم باعث شده مته‌های مختلفی نیز برای آن ساخته شده است. در ادامه نوشته به مشهورترین و پرکاربردترین آن‌ها می‌پردازیم. در این نوشته به مته‌های ساختمانی، فلز و مانند آن باتوجه‌به بحث تخصصی آن پرداخته نمی‌شود.

 از انواع مته چوبی می‌توان به مته‌های مارپیچ، مته برگی، مته گرد بر، مته گازور، مته کوکس، مته داگلاس، مته خزینه، مته لویس و ایروین اشاره کرد.

مته مارپیچ

ساده‌ترین و پرکاربردترین مته‌های موجود در بازار هست. مته‌ای کاربردی بسیار عمومی داشته و حتماً بارها از آن استفاده کرده یا دیده‌اید. طیف گسترده‌ای از کارایی این مته از فلزات نرم گرفته تا انواع چوب‌ها را می‌توان متصور شد.

پیشنهاد آیچوب:

ویدئو آموزش سوراخ کردن فلز با دریل شارژی

مته (سه نیش) چوب

مته (سه نیش) چوب

 یکی دیگر از انواع مته نوع سه نیش است. در مته سه نیش نجاری یک نوک‌تیز در قسمت جلویی مته وجود دارد که باعث جلوگیری از لغزش مته می‌شود.

 دو طرف مته شیاری گرد ایجاد می‌کنند که باعث می‌شود سوراخ روی چوب باظرافت انجام شود و از خورده شدن (لاشه شدن) لبه‌های سوراخ جلوگیری می‌شود.

مته Auger type

 از دیگر مته‌های چوب است با شیارهایی عمیق‌تر و معمولاً طول بیشتر. حتی از دورهای کم و دریل‌های دستی هم می‌شود از این مته به‌خوبی استفاده کرد. نوک‌تیز مته مانند مدل‌های سه نیش روی چوب نشسته و باعث پیشروی مستقیم مته خواهد شد.

 معمولاً برای ساخت مته‌های چوبی بلند از این روش ساخت استفاده می‌شود.

مته برگی

مته برگی

 این مته بر خلاف دیگر مته‌های رایج دارای یک نیش در وسط و دو نیش در طرفین است. مته برگی شیاری برای هدایت براده‌ها به بیرون از سوراخ در حال ایجاد ندارد و سوراخ‌کاری معمولاً طی چند مرحله و باقدرت فشاری زیاد صورت می‌گیرد.

 از این مته معمولاً برای قطرهای بالاتر و معمولاً تا ۱.۵ اینچ (۳۸ میلی‌متر) استفاده می‌شود. مته برگی در سایزهای رایج ۱۲، ۱۶، ۱۸، ۲۰، ۲۵، ۳۲ و… به‌صورت ست قابل تهیه هست. سایزهای ۲۰ و ۲۲ میلی‌متر پرمصرف‌ترین نوع آن در ایران است.

مته گرد بر چوب

مته گرد بر چوب

 مته گرد بر چوب برای برش چوب به‌صورت دایره‌ای استفاده می‌شود. مته‌های گرد بر در سایزهای استاندارد مختلف به‌صورت ست یا تکی قابل خریداری هست. مته‌های گرد بر؛ مانند سایر مته‌ها در آلیاژهای مختلف بدنه و تیغه برای متریال دیگری مانند فلزات نرم و سخت، بتن، سنگ و… ساخته می‌شوند.

 گرد بر چوب در قطرهای ۱۴، ۱۶ و ۱۸ تا ۱۷۰، ۲۰۰ و ۲۱۰ میلی‌متر در بازار موجود و قابل‌تهیه هست. استفاده از گرد بر چوب برای فلز باعث از بین رفته لبه‌های گردبر خواهد شد. سعی کنید گردبری در چوب را آرام و نرم پیش ببرید، کله کردن مته گرد بر در این مورد بسیار محتمل هست.

مته گرد بر متغیر چوب

مته گرد بر متغیر چوب

مانند نوعی که در بالا اشاره شد برای برش‌های گرد مورداستفاده است با این تفاوت که طیف قابل انتخابی از شعاع گردبری را در اختیارمان قرار می‌دهد. این مته که به گرد بر سر دریلی هم مشهور است به‌صورت سه تکه با دو بازوی متحرک قابل تهیه است.

مته گازور چوب

مته گازور چوب

 مته گازور مته‌ای هست برای در آوردن سوراخ لولاهای موسوم به گازور در نجاری و کابینت‌سازی. در واقع نام درست این ابزار مته لولا است و نام گازور مانند بسیاری از نام‌های رایج در ایران در واقع نام برندی هست که نخست بار استفاده‌کننده آن بوده است.

 مته‌های گازور در سایزهای ۱۵، ۱۸ تا ۸۰ و ۱۰۰ میلی‌متر قابل‌تهیه است.

مته خزینه چوب

مته خزینه چوب

 مته خزینه برای پخ کردن جای پیچ به‌منظور جای‌دادن گل پیچ درون آن به کار برده می‌شود. در نجاری و صنعت چوب معمولاً مته و خزینه در یک راستا بوده و سوراخ‌کاری و خزینه به‌صورت هم زمان انجام می‌شود. به این صورت که مته سوراخ زن در مرکز مته خزینه قرار داشته و توسط پیچ‌های آلن خور قابل‌تعویض است.

 مته‌های داگلاس، کوکس، ایروین و لویس از دیگر مته‌های قابل‌دسترس است که مانند دیگر موارد یاد شده قابل‌دسترس بوده؛ ولی عمومیت کمتری دارد.

پیشنهاد آیچوب:

آموزش سوراخ کردن دیوار با دریل ساده و چکشی برای تازه کارها

نکات پیشنهادی و ایمنی استفاده از مته و دریل کاری

 بیاموزیم برای هر نوع سوراخ‌کاری و هر متریال نیاز به مته ای خاص هست.

 باتوجه‌به نیاز به فشار برای سوراخ‌کاری از محکم‌بودن جایگاه خود و محل سوراخ اطمینان حاصل کنید.

 هنگام سوراخ‌کاری از لباس‌های گشاد، آستین‌های بلند و آویزان، شال و روسری استفاده نکرده با آن‌ها را از محل گردش مته دور نگه دارید.

 مته را به‌دقت به سه نظام ببندید و از لنگ نزدن آن اطمینان حاصل کنید.

 در انتهای سوراخ کاری و لحظه خروج مته از پشت کار سرعت را کم کنید.

 به هنگام سوراخ کاری از عینک محافظ استفاده کنید.

 براده‌ها، پوشال یا گرد ناشی از سوراخ کاری را فوت نکنید.

 در سوراخ کاری‌های ممتد نوک مته داغ می‌شود. آن را لمس نکنید.

 همواره مراقب گیر کردن (کله کردن) مته بوده و با آرامش کار کنید.

لطفاً دیدگاه ها و تجربیات خود از مته های چوب را از طریق دیدگاه های همین مطلب با ما در میان بگذارید.

منبع: آیچوب

38 نظر در “معرفی انواع مته چوب سوراخ کن + کاربرد های آن

  1. بنيامين گفت:

    با سلام ممنون از اطلاعات مفيدتون،
    سوالي كه برام ايجاد شد اين هست كه براي سوراخ كاري صفحه هاي چوبي يك اندازه با تعداد سوراخ هاي بالا، از چه دستگاهي بايد استفاده كرد كه هم سرعت بالا بره هم دقت كاهش پيدا نكنه؟ مثلا cnc ميتونه اينكار رو انجام بده؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام بنیامین عزیز
      بله، دستگاه سی ان سی سوراخ زن در بازار موجود هست که چند ده مته داره و می تونید تهیه کنید.

  2. مصطفی گفت:

    با سلام مته گازور تا چه عمقی از چوب میتونه کار کنه؟؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام. بستگی به دنباله مته دارد

  3. Woodland گفت:

    سلام وقت بخیر
    من برای خالی کردن داخل تنه درخت به قطر 38 میل از مته گازور استفاده کردم
    ولی زورش نمیرسید به چوب و در حد دو میل پیش رفت
    با اینکه مته نو بود و تیز
    حالا دوباره بخوام امتحان کنم مته برگی بهتره یا گرد بر؟
    با تشکر

    1. آیچوب گفت:

      سلام دوست گرامی
      مشکل از مته نیست، مشکل از توان دستگاه هست. از چه دستگاهی و چه مدلی استفاده می کنید؟

  4. رضا گفت:

    سلام و خدا قوت
    من خواستم بدونم مته گازور سایز ۹۵ و ۱۱۵ میتونم پیدا کنم؟؟؟
    اگه موجود نیست ترفندی هست که به من کمک کنه بسازم؟؟؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام رضا عزیز
      سایزی که ما در بازار دیدیم، 90 و 100 هست.
      اگر اندازه سفارشی نیاز داشته باشید، باید به یک تولید کننه تیغه سفارش بدید که این تیغه رو برای شما بسازند. قیمتش هم مطمئنا گران تر از نمونه های موجود در بازار خواهد شد.
      پیروز باشید.

  5. moslem گفت:

    با سلام. من دنبال مته کام کن برای دریل برقی هستم. با توجه به سرچ در اینترنت به نتیجه ای نرسیدم. در صورت وجود چنین مته ای برای دریل برقی لطفا راهنمایی کنید. در صورت امکان به ایمیل جواب رو ارسال کنید. با تشکر

    1. آیچوب گفت:

      سلام مسلم عزیز
      ما هم هنوز به این مته دست پیدا نکردیم، اگر خبری شد حتما در شبکه های اجتماعی آیچوب اطلاع رسانی خواهیم کرد.

  6. bahram گفت:

    سلام.ممنون از سایت خوبتون.تو ایران مته مربعی که جای اتصال باهاش در میارند هست؟
    نام لاتینش هم
    square hole drill bit

    1. آیچوب گفت:

      سلام بهرام عزیز
      ما تا به حال ندیدیم این محصول وارد ایران شده باشد.

  7. علیرضا گفت:

    سلام ممنون از سایت خوبتون
    کلا دیدگاهم نسبت به چوب و کار با چوب عوض شد

    1. آیچوب گفت:

      سلام علیرضا عزیز
      سپاس از همراهی شما

  8. بهزاد گفت:

    سلام
    وقتتون بخیر
    برای خالی کردن تنه درخت به قطر ۷سانت وبه عمق ۶الی۷سانت ازمته گازور ۷۰میلی متر میشه استفاده کرد؟ اگرپاسخ خیرهست ازچه وسیله ای بایداستفاده کرد؟ سپاس از شما

    1. آیچوب گفت:

      درود بر شما بهزاد عزیز
      بله
      برای بخش ابتدایی پیشنهاد می کنیم از این روش استفاده کنید و در ادامه از تیغه پرداخت پایه بلند کمک بگیرید.
      البته باید میلی متری جلو برید که تیغه نشکنه و خطر ایجاد نشه…
      اگر دستگاه خراطی داشتید، به مراتب بهتر بود…

      1. بهزاد گفت:

        سلام،
        سپاس از راهنمایی های شما????.

  9. وحید۸۸ گفت:

    سلام و عرض ادب
    برای ایجاد سوراخ هایی به قطر ۱سانتیمتر و عمق ۱۵سانتیمتر از چه نوع مته ای باید استفاده کنم؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام وحید عزیز
      یک عدد مته ۱۰ چوب تهیه کنید. ببرید تراشکاری و به هر اندازه ای که نیاز دارید، بهش پایه اضافه کنید و از این مته دست ساز لذت ببرید.
      شادکام باشید

      1. سعید گفت:

        سلام
        مته بلند ۳۰تا ۴۰ سانتی با قطر ۴ یا ۵ که براده چوب را به بیرون هدایت کنه موجود است

  10. حمید گفت:

    سلام
    وقت بخیر
    ۱بهترین مته برای جاقفل درب کدوم مته اس؟؟
    ۲چه نوع مته برای جایه مغزی( سیلندرقفل)و دستگیره
    یا ابزارجدیدی معرفی میکنید
    که از مته راحتتر ودقیقتر باشه

    1. آیچوب گفت:

      سلام حمید عزیز
      باید در این مورد یک مطلب آماده کنیم. جای قفل در آوردن یک پروسه کامل داره که چندین ابزار رو درگیر خودش می کنه.
      به زودی در همین مورد مطلبی منتشر می کنیم.

  11. ربانی گفت:

    سلام
    شما می دانید کجا میشود مته گرد بر سر دریلی را تهیه کرد ؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام ربانی عزیز.
      لطفا مدل و نام کامل مته ای که مدنظر شماست را بفرمایید.

  12. وحید گفت:

    سلام ممنون از سایت خوبتون و زحمات فراوانتون
    ببخشید برای گردبر کردن جا لولا از فاصله چند سانتی
    از لبه کار باید مته گازور را گذاشت که دقیق دربیاد…
    ممنون…

    1. آیچوب گفت:

      سلام وحید.
      پلن و راهنمای نصب لولا گازور را می توانید در اینترنت جستجو کنید. همراه بعضی مدل ها حتی کاتالوگ وجود دارد.

  13. یونس گفت:

    سلام استاد ببخشید مته برگی رو میشه تیز کرد؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام یونس عزیز
      بله
      اره تیز کنی ها یا منبت کار ها به راحتی با دستگاه سنگ برقی این کار را انجام می دهند.

    2. akbar گفت:

      سلام دوستان میشه یک نفر برای من جاقفلی درب چوبی راازنزدیک به من یاد بده درآوردن جاقفلی میخوام نصابی یاد بگیرم

      1. آیچوب گفت:

        درود بر شما
        در این مورد حتما صحبت خواهیم کرد
        لطفا کمی منتظر باشید

  14. محمد حسین گفت:

    سلام و درود وقتتون بخیر
    مته گازور رو میشه تیز کرد؟

    1. آیچوب گفت:

      سلام
      بله شدنی هست. برخی اساتید با فرز مینیاتوری تیز می کنند.
      البته قیمت زیادی نداره…

    2. انتخابی فرد گفت:

      سلام
      آیا برای افزایش طول مته برگی میتوان از واسطه استفاده نمود؟
      چنانچه پاسخ مثبت است ، طول و انواع واسطه ها را معرفی بفرمائید.
      ارادتمند: انتخابی فرد

      1. آیچوب گفت:

        سلام.به صورت کیت یا گجت موجود نیست.از تراشکار کمک بخواهید.

  15. محمد حسین گفت:

    سلام و درود
    گرد بر چوب چه مارکی خوبه؟ در حسن آباد ست های ۱۱ و ۱۸ تایی هستند ولی از کیفیتشان مطمئن نیستم، قبلا ستی خریداری کرده بودم ولی در ابعاد بزرگ چوب رو میسوزاند.
    ممنون از راهنماییتان

    1. آیچوب گفت:

      سلام محمد حسین عزیز
      نمی تونیم مارک خاصی رو معرفی کنیم. یا اینکه شناخت کافی از این حوزه نداریم.

    2. صادق گفت:

      سلام،سایز مته همون قطر سوراخ کاریش هست یا خیر؟سایز مته چجوری هست؟فرضا میخوام سوراخی به قطر ۱.۵ میل سوراخ کنم باید مته ۱.۵ میل استفاده کنم ممنون میشم جواب بدین

      1. آیچوب گفت:

        سلام صادق عزیز
        بله، درسته

برای ثبت نظر لطفا وارد اکانت خود شوید ( عضویت رایگان است )

[dm-modal]